onderzoek bij kanker

Vind hier een overzicht van trials bij kanker

Begrippenlijst


Alternatieve behandeling

Behandeling die afwijkt van de standaardbehandeling. Een reden hiervoor kan zijn dat de standaard behandeling bij een individuele patiënt geen of te weinig effect heeft gehad. Hierna kan de arts een andere (alternatieve) behandeling voorstellen.


Alternatieve therapie

Alle vormen van diagnostiek en therapie die niet aan de Nederlandse faculteiten of officieel erkende paramedische opleidingen worden onderwezen.


Benigne

Goedaardig


Blind

Procedure waarbij een of meer betrokken partijen niet op de hoogte wordt gesteld van de toegewezen behandeling.


Bloedarmoede

Tekort aan rode bloedlichaampjes


BMT

Beenmergtransplantatie


BOOG

Borstkanker Onderzoek Groep (BOOG). De BOOG houdt zich bezig met het verbeteren van behandelmethoden voor patiënten met borstkanker door het uitvoeren van klinisch onderzoek.  Meer informatie kunt u vinden op de website van BOOG.


Brachytherapie

Inwendige bestraling


Bronchoscopie

Onderzoek van de luchtwegen en de longen. Met een buigzame slang met een kleine camera eraan kan de arts de luchtwegen bekijken.


CCMO

Centrale Commissie Mensgebonden Onderzoek. Overheidsinstantie die (o.a.) toetst of een onderzoek voldoet aan de eisen die de wet stelt aan het uitvoeren van medisch-wetenschappelijk onderzoek met mensen. Meer informatie kunt u vinden op de website van het CCMO.


CKTO

Commissie Klinisch Toegepast Onderzoek van KWF Kankerbestrijding


Comorbiditeit

Bijkomende invaliditeit. Gebreken, ziekten.


Controlegroep

Vergelijkingsgroep. Bij behandelingen ontvangt deze groep vaak de placebobehandeling of de ‘gebruikelijke’ behandeling. Deze groep wordt vergeleken met de groep patiënten die de nieuwe behandeling krijgt.


DCCG

Dutch Colorectal Cancer Group (DCCG).  De DCCG houdt zich bezig met het verbeteren van de kwaliteit van de diagnose en behandeling voor patiënten met colorectale kanker. Meer informatie kunt u vinden op de website van de DCCG.


DNA-onderzoek

Onderzoek naar erfelijke eigenschappen van lichaamscellen.


Dubbelblind

Noch de onderzoeker, noch de patiënt weet welke behandeling of geneesmiddel wordt toegediend.


Echografie

Een afbeelding maken met behulp van ultra geluidsgolven. Ultra geluidsgolven zijn geluidstrillingen die wij als mens niet kunnen horen. De trillingen dringen in weefsels door en worden teruggekaatst en opgevangen, dit kan worden omgezet in een beeld.


Enkelblind

Methode van onderzoek waarbij of alleen de patiënt of alleen de arts/onderzoeker weet welke behandeling de patiënt krijgt. In de praktijk is dit voornamelijk de arts/onderzoeker.


EORTC

European Organisation for Research and Treatment of Cancer. Zie Onderzoeksgroep. Meer informatie kunt u vinden op de website van de EORTC.


Fase I

Een eerste stap in het testen van een nieuwe behandeling bij mensen. Het doel is het verkrijgen van inzicht in dosering, veiligheid en beste toedieningschema.


Fase II

Bedoeld om te achterhalen of een nieuwe behandeling inderdaad het anti-kankereffect heeft dat op grond van eerdere (fase I) studies wordt vermoed. 


Fase III

Vergelijking van de resultaten bij mensen die een nieuwe behandeling krijgen met de resultaten bij mensen die een placebobehandeling of standaardbehandeling krijgen.


Fase IV

Bij nog grotere groepen kijken naar de veiligheid en effectiviteit van een middel.  


Fasen in onderzoek

De verschillende fasen van onderzoek bij de ontwikkeling van een nieuw geneesmiddel.


Hormoontherapie

Hormonale therapieën beperken de productie van bepaalde eigen hormonen of verminderen de invloed daarvan. Zonder die (invloed van) eigen hormonen overleven de kankercellen minder goed of helemaal niet.


HOVON

Stichting Hemato-Oncologie voor Volwassenen Nederland (HOVON). De stichting houdt zich bezig met het verbeteren en bevorderen van behandelmethoden voor volwassen patiënten met hematologische kwaadaardige ziekten, zoals leukemie en lymfklierkanker.  Meer informatie kunt u vinden op de website van de HOVON.


Incidentie

Het aantal nieuwe gevallen (van kanker) in een bepaalde periode. Voor incidentiecijfers kunt u terecht op de website cijfersoverkanker


Informatieplicht

Zowel de arts/onderzoeker als de patiënten hebben een informatieplicht. Zie: ‘Algemene vragen die patiënten kunnen hebben over kankeronderzoek’, vraag 18 voor meer informatie. Immunotherapie Behandeling van kanker met medicijnen die de activiteit van het afweersysteem versterken.


Informed consent

Akkoord van de patiënt voor een bepaald onderzoek of behandeling, op basis van goede informatie. De patiënt moet alles goed begrijpen en weten welke gevolgen een behandeling gaat (kan) hebben. De patiënt verklaard door ondertekening dat hij alles snapt.


Integraal Kankercentrum Nederland

Integraal Kankercentrum Nederland (IKNL) is een kennis- en kwaliteitsinstituut voor de oncologische en palliatieve zorg met de Nederlandse Kankerregistratie (NKR) als belangrijkste basis. Samen met zorgprofessionals bepalen we de registraties, rapportages en verbeteringen om de oncologische en palliatieve zorg in Nederland naar een nog hoger niveau te tillen. Met KWF Kankerbestrijding en NFK richt IKNL zich via www.kanker.nl ook op patiënten. Meer informatie vindt u op www.iknl.nl.


Interventie

(Medische) ingreep/behandeling. Een handeling of methode waaraan een patiënt wordt blootgesteld gedurende een onderzoek.


Kankeronderzoek

Onderzoek naar nieuwe inzichten in ziekte en gezondheid, naar nieuwe behandelmethoden of naar nieuwe methoden om ziekte op te sporen. Medisch-wetenschappelijk onderzoek verloopt volgens een van tevoren opgezet, systematisch plan.


Metastasen

Kankercellen die los hebben gelaten van een tumor komen, bijvoorbeeld via het bloed, in een ander weefsel of orgaan terecht waar zij verder groeien.


METC

Medische Ethische ToetsingsCommissie. Commissie die zich bezighoudt met het toetsen van medisch-wetenschappelijk onderzoek met mensen. De meeste METC's zijn verbonden aan een instelling, bijvoorbeeld een academisch medisch centrum of een ziekenhuis. Een aantal is niet aan een instelling gebonden.


Multicenteronderzoek

Medisch-wetenschappelijk onderzoek dat op verschillende locaties en door meerdere onderzoekers wordt uitgevoerd volgens één en hetzelfde plan (protocol).


Nederlandse Federatie van Kankerpatiëntenorganisaties

Nederlandse Federatie van Kankerpatiëntenorganisaties (NFK). NFK is de koepelorganisatie van 20 kankerpatiëntenorganisaties, die onafhankelijk werken voor de vele mensen die kanker hebben (gehad) en hun naasten. Speerpunten zijn belangenbehartiging, patiëntenparticipatie en informatievoorziening. Met als doel een betere kwaliteit en toegankelijkheid van zorg, en een betere kwaliteit van leven.


Nederlandse Kankerregistratie

Om wetenschappelijk onderzoek te kunnen doen, zijn vaak gegevens nodig van mensen die nu kanker hebben. Deze gegevens worden bijeengebracht in de Nederlandse Kankerregistratie die wordt verzorgd door Integraal Kankercentrum Nederland (IKNL). Medewerkers van IKNL registreren de benodigde gegevens in ziekenhuizen aan de hand van medische dossiers. Meer informatie vindt u op de website cijfersoverkanker.


Neo-adjuvante therapie

Therapie voorafgaand aan een andere vorm van therapie, als onderdeel van een curatieve of genezende behandeling.


NFK

Nederlandse Federatie van Kankerpatiëntenorganisaties (NFK). NFK is de koepelorganisatie van 20 kankerpatiëntenorganisaties, die onafhankelijk werken voor de vele mensen die kanker hebben (gehad) en hun naasten. Speerpunten zijn belangenbehartiging, patiëntenparticipatie en informatievoorziening. Met als doel een betere kwaliteit en toegankelijkheid van zorg, en een betere kwaliteit van leven.


Onderzoekspopulatie

Groep patiënten samengesteld op basis van gelijke criteria zoals persoonskenmerken.


Placebo

Een als geneesmiddel voorgeschreven of aangeprezen middel, dat in uiterlijk overeenkomt met het werkzame geneesmiddel, maar dat geen werkzame bestanddelen bevat.


Preventie

Voorkomen dat ziekten gaan ontstaan.


Privacy

Bescherming van de persoonlijke levenssfeer.


Protocol

Een document waarin de doelstelling(en), opzet, methodologie, statistische testen en organisatie van een onderzoek staan beschreven.


PSA

Prostaat specifiek antigeen; tumormarker, een stof in het bloed die afkomstig in van prostaatkanker en een indicatie geeft over de tumormassa.


Randomisatie

Het indelen van patiënten in verschillende behandelingsgroepen door middel van loting.


Remissie

Afname of verdwijning van de kanker.


Researchverpleegkundige

Verpleegkundige die het onderzoek voorbereidt en patiënten begeleidt.


Resistentie

Ongevoeligheid


Selectie(criteria)

Criteria voor toelating waaraan de toekomstige deelnemer moet voldoen.


SKION

De Stichting Kinderoncologie Nederland (SKION). De SKION is een samenwerkingsverband van de afdelingen kinderoncologie van de academische ziekenhuizen. Binnen de SKION werken kinderoncologen en andere professionals op dit gebied nauw samen. Op die manier wordt er naar gestreefd om de best beschikbare behandeling aan te bieden aan het kind en zijn ouders. Meer informatie kunt u vinden op de website van SKION.


Steekproef

Patiënten die uit een grotere groep (de ‘populatie’) gevraagd zijn om mee te doen aan een onderzoek, op basis van specifieke criteria.


Targeted therapy

Doelgerichte therapie


Toelatingscriteria

Criteria voor toelating waaraan de toekomstige deelnemer moet voldoen.


Toestemming

Informed consent. Na gedegen voorlichting nagaan of de patiënt alles goed heeft begrepen. Patiënt moet alles goed begrijpen en weten welke gevolgen een behandeling gaat (kan) hebben. De patiënt verklaard door ondertekening dat hij alles snapt.


Toxiciteit

Giftigheid. Bijwerkingen die ontstaan door een behandeling of medicament.


TrialAlert

De onderzoeken op de website worden regelmatig aangevuld. Als u zich aanmeldt voor een Trial Alert ontvangt u een melding per e-mail zodra er een nieuw onderzoek is toegevoegd.


Tumormarker

Product afkomstig van een tumor, waarvan het gehalte in het bloed een afspiegeling is van de aanwezige tumor.


Uitzaaiingen

Kankercellen die los hebben gelaten van een tumor, en die in een ander weefsel of orgaan verder groeien.


Vraagstelling

Beschrijft het wat en bij wie een onderzoek opgezet dient te worden.


Wet Medisch Wetenschappelijk Onderzoek

De WMO beoogt bescherming te bieden aan patiënten die deelnemen aan medisch-wetenschappelijk onderzoek. Lees meer >


Wet op Geneeskundige BehandelingsOvereenkomst (WGBO)

Voorlichting over behandeling, consequenties, prognose, bijwerkingen, complicaties die kunnen optreden moet allemaal worden gegeven voor de patiënt toestemming geeft over de behandeling. Wet die verplicht dat de arts/hulpverlener alles tot in de puntjes moet voorlichten en zich ervan moet overtuigen dat de patiënt het heeft begrepen.


WGBO

Wet op Geneeskundige BehandelingsOvereenkomst. Voorlichting over behandeling, consequenties, prognose, bijwerkingen, complicaties die kunnen optreden moet allemaal worden gegeven voor de patiënt toestemming geeft over de behandeling. Wet die verplicht dat de arts/hulpverlener alles tot in de puntjes moet voorlichten en zich ervan moet overtuigen dat de patiënt het heeft begrepen.


Wilsbekwaam

In staat om je eigen wil te bepalen.


Wilsonbekwaam

Niet in staat om je eigen wil te bepalen


WMO

De Wet medisch-wetenschappelijk onderzoek met mensen (WMO) beoogt bescherming te bieden aan patiënten die deelnemen aan medisch-wetenschappelijk onderzoek.